Wie betaalt de AOW?

In juli 2025 werd bekend dat inmiddels meer dan de helft van de Algemene Ouderdomswet (AOW) wordt gefinancierd uit belastinggeld. Deze trend zal zich door de toenemende vergrijzing en de koppeling van de AOW aan het wettelijk minimumloon voortzetten. De financieringsbijdrage uit de algemene middelen gaat snel, in 25 jaar is deze van geen bijdrage gestegen naar 6 procent van de overheidsuitgaven. In totaal 28,5 miljard euro. Hoe betalen we de toenemende kosten gedurende de komende tientallen jaren? Een aantal mogelijkheden zijn in dit artikel opgenomen.

Financiering AOW

Om de AOW betaalbaar te houden zijn de volgende maatregelen de komende jaren te verwachten (niet limitatief):

• AOW-leeftijd sneller laten meestijgen met de levensverwachting, dus niet zoals nu met factor 2/3 maar met factor 1.
• Afbouwen belastingvoordelen waardoor AOW-gerechtigden geleidelijk ook AOW premie meebetalen. Bijvoorbeeld door de AOW in achttien jaren te fiscaliseren. Dit houdt in dat de AOW premie geleidelijk van 0 naar 17,9 procent wordt verhoogd. Hierdoor wordt het belastingtarief in de eerste schijf voor jong en oud gelijk.
• AOW niet in gelijke mate laten meestijgen met het minimumloon. Deze koppeling dus ongedaan maken.
• AOW uitkering inkomensafhankelijk maken. Dat was niet het idee bij de totstandkoming van de AOW. Het zijn van een grootverdiener is namelijk geen garantie voor de toekomst. Zie ook het artikel ‘AOW door er te zijn‘. Andere nadelige gevolgen van het inkomensafhankelijk maken van de AOW kunnen zijn: Werknemers die minder bijsparen in hun pensioenregeling, zzp’ers zullen nog minder voor later reserveren, werkgevers stellen een beperktere pensioenregeling voor enzovoort.
• Belastingverdragen wijzigen. Inmiddels woont ruim 9% (scroll in de link naar de paragraaf ‘Internationaal’) van de AOW-gerechtigden in het buitenland. Die betalen naast geen AOW-premie ook vaak geen belasting (afhankelijk van het belastingverdrag) over hun pensioenen in Nederland. Ondanks het feit dat ze tijdens de opbouwperiode wel belastingvoordelen in Nederland hebben genoten.

Voor de goede orde: ik geef in dit artikel opties, objectief, zonder het geven van een mening. Ik analyseer. De bovenstaande problemen spelen ook bij andere landen die vaak het volledige pensioen op basis van het omslagstelsel financieren. Wij financieren alleen de AOW (eerste pijler) op basis van dit omslagstelsel.

Maatregelen lijken niet te voorkomen om de AOW weer betaalbaar te krijgen!

De andere pensioenpijlers zijn op basis van het kapitaaldekkingsstelsel. In de volgende paragraaf licht ik de voor- en nadelen van dit kapitaaldekkingsstelsel toe.

U ontvangt (hopelijk) meer dan alleen een AOW-uitkering

Naast de AOW hebben wij gelukkig pensioenkapitaal gereserveerd voor de werknemerspensioenen en de lijfrenten (tweede respectievelijk derde pijler). De AOW is dus op basis van een omslagstelsel (geen reservevorming) en de aanvullende pensioenen op basis van een kapitaaldekkingsstelsel (wel reservevorming). Er kleven ook nadelen aan een kapitaal gedekt stelsel. De voor- en nadelen van het kapitaaldekkingsstelsel zijn (geen limitatieve opsomming):

Voordelen kapitaaldekkingsstelsel

• Elke deelnemer draagt de kosten van zijn of haar pensionering zelf.
• In een kapitaalgedekt stelsel kan het geld buiten de eigen economie worden belegd, dit kan meer rendement opleveren en spreidt het beleggingsrisico.

Nadelen kapitaaldekkingsstelsel

• Tegenvallende beleggingsresultaten.
• Een lage marktrente op het moment dat u met pensioen wenst te gaan en u geen variabel pensioen maar een vast pensioen wenst.
• Doordat de overige Europese landen amper geld hebben gereserveerd voor de pensioenen, de vergrijzing ook daar alleen maar toeneemt en pijnlijke maatregelen worden uitgesteld (pensioenen verlagen, pensioenleeftijd verhogen, bezuinigen op andere overheidsuitgaven, belastingen verhogen) is helaas het openzetten van de geldkraan een makkelijke en zoals zo vaak gebleken populaire oplossing. Laten we hopen dat het verstand het van deze ‘oplossing’ wint. Het neveneffect hiervan is namelijk dat de inflatie voor alle eurolanden stijgt en de waarde van onze kapitaal gedekte pensioenen afneemt.

Pensioenreserves per inwoner

De cijfers zijn afkomstig uit de Handelingen van de Tweede Kamer.

Wilt u meer weten over de besproken opties en/of hoe u op de besproken ontwikkelingen moet anticiperen? Voor onafhankelijk pensioenadvies ben ik u graag van dienst. Contact.

Bijgewerkt op 16 juli 2025.