Menu

Lijfruimte

In het Wetsvoorstel wijziging Wet toekomst pensioenen is terug te lezen dat er een arbeidsvormneutraal pensioenkader wordt beoogd. De tweede pijler (werknemerspensioen) en derde pijler (individuele lijfrente) groeien naar elkaar toe. De verruiming van de lijfrente-mogelijkheden lijkt interessanter dan het ‘Experiment pensioenregeling zelfstandigen’. In dit artikel zijn de argumenten ter onderbouwing van deze voorkeur voor de toegenomen lijfruimte opgenomen.

Experiment pensioenregeling zelfstandigen

Zelfstandigen kunnen ook nu al het deelnemersschap van een uit een dienstverband voortvloeiende pensioenregeling vrijwillig voortzetten. Dat gebeurt amper. Door onwetendheid maar ook omdat ondernemers bij de start van de onderneming zich niet meteen willen vastleggen tot het maximale bedrag. Verstandig om qua premie-inleg voorzichtig te beginnen. Helaas bieden veel pensioenfondsen geen diversiteit in premie-inleg. Daarnaast is het geld in krappe tijden niet eerder beschikbaar (bij een lijfrente overigens ook niet). Tevens zijn de fondsen vaak niet transparant over wat er met het geld gebeurt. Een collectief pensioenfonds past wellicht minder bij een individueel zelfstandig ondernemer die voor maatwerk gaat.

In de memorie van toelichting staat dat met de experimenteerwetgeving wordt beoogd ‘experimenten te faciliteren waarin het mogelijk is voor zelfstandigen om vrijwillig deel te nemen aan een pensioenregeling in de tweede pijler. Dit met als doel om te onderzoeken in hoeverre een dergelijke mogelijkheid de pensioenopbouw door zelfstandigen stimuleert’.

Pensioen opbouwen ondernemer

Er zijn genoeg mogelijkheden voor zelfstandig ondernemers (ZZP en DGA) om een voorziening voor later aan te leggen. De voorwaarden van het tweede pijler pensioen lossen de huidige obstakels niet voldoende op. Een oudedagsvrijstelling op het vermogen in Box 3 kan aan meer behoeften voldoen zoals beschreven in het artikel ‘Pensioen opbouwen ondernemer’. Een oudedagsvrijstelling kan in financiële nood worden opgenomen. Die flexibiliteit is voor een zelfstandig ondernemer erg belangrijk. Daarnaast is de hoeveelheid (de hoogte van de) investering vaak meer van belang. Ook daar is een artikel over verschenen met de titel ‘Pensioenoplossingen bij ontslag ZZPers’.

Er zijn genoeg andere mogelijkheden dan de tweede pijler (werknemerspensioen) voor zzp’ers. Als ondernemers de noodzaak zien geld apart te leggen en voldoende winst maken. Mogelijkheden zoals een:

  • bankspaarrekening;
  • beleggingsrekening;
  • fiscale oudedagsreserve; en
  • lijfrentevoorziening.

Meer lijfruimte

De jaarruimte is gelijk aan het pensioentekort over het afgelopen kalenderjaar. Deze ruimte is te verkleinen door middel van een lijfrenteinvestering. Vandaar dat ik de voorgestelde uitbreiding van de lijfrente-mogelijkheden een verruiming van de lijfruimte noem. 

Een lijfrente is vaak interessanter naarmate de inkomsten in Box 1 zwaarder worden belast (in de hoogste belastingschijf) en pas worden genoten als er over de uitkeringen vanaf AOW-leeftijd geen AOW-premie meer over hoeft te worden betaald.

Voordelen lijfrente

Een lijfrente kan voordelen hebben. Zoals een:

  • flexibele inleg;
  • flexibele uitkeringstermijnen;
  • pensioenpot kan worden aangewend bij langdurige arbeidsongeschiktheid;
  • bij overlijden gaat de opgebouwde waarde bij een lijfrenterekening naar de erfgenamen;
  • belastinguitstel in BOX 1 en vaak vanaf uitkeringsmoment een lagere heffing;
  • over het lijfrentekapitaal hoeft geen vermogensrendementsheffing te worden betaald; en
  • bij faillissement blijft dit vermogen buiten schot.

Het is (nu) nog niet geheel duidelijk of bijvoorbeeld de uitkeringstermijn van minimaal vijf jaar (een pensioen is altijd levenslang) komt te vervallen. Wat wel duidelijk is het plan om de maximale lijfrenteaftrek te verhogen. Gelijk aan het nieuwe fiscale maximum van het werknemerspensioen (tweede pijler). Zo groeien de tweede en derde pijler naar elkaar toe. De huidige ruimte van 13,3% gaat naar 30% van de premiegrondslag. Daarnaast vindt er bijvoorbeeld harmonisatie plaats op het gebied van de maximale premie-inlegduur en de termijn voor het niet benutten van de jaarruimte wordt verlengd van 7 naar 10 jaar (reserveringsruimte).  

Stand van zaken

Nu heeft slechts 10% van de zelfstandigen een lijfrentevoorziening. Daarmee bouwen ze slechts 5% van hun totale pensioenvermogen op. Afhankelijk van de persoonlijke situatie kan het verstandig zijn meer gebruik te maken van de lijfrentemogelijkheden. Zeker vanaf 2023 als de lijfruimte aanzienlijk toeneemt.

Soms zijn meer mogelijkheden daadwerkelijk van toegevoegde waarde.

Bijgewerkt op 11 april 2022.