Menu

Wijziging nabestaandenpensioen

Pensioenakkoord wijzigt nabestaandenpensioen

Bij overlijden van een pensioendeelnemer zorgt het nabestaandenpensioen voor een inkomensaanvulling voor partner en kinderen. In het nieuwe pensioenstelsel komt het nabestaandenpensioen er anders uit te zien. De regering tracht hiermee de achterblijvers financieel beter te beschermen. Wat er wijzigt, welke verbeteringen en waar u op moet letten wordt in dit artikel beschreven. Er zijn snellinks om snel naar het door u gewenste deelonderwerp te navigeren. De volgende:

Wat is een nabestaandenpensioen

Een nabestaandenpensioen bestaat uit een partnerpensioen en een wezenpensioen. Na overlijden van de deelnemer ontvangen de achterblijvers dit partner- en wezenpensioen naast een eventuele uitkering op basis van de Algemene Nabestaandenwet (ANW). Aan dit pensioen en ANW-uitkering zijn voorwaarden verbonden. Wat wijzigt er voor het nabestaandenpensioen? Daar kom ik op terug. Eerst is het belangrijk te weten wie er voor een partnerpensioen in aanmerking komt.

Partnerdefinitie, wie is partner?

Op dit moment is een partner:

  • de echtgenoot,
  • de geregistreerd partner, of
  • de partner in de zin van de pensioenovereenkomst.

De partner in de zin van de pensioenovereenkomst wordt door werkgevers bepaald. Dus ook wie er onder het begrip ongehuwd samenwonenden vallen. Dit zorgt ervoor dat bijvoorbeeld bij een baanwissel ook de pensioenregelingen (oud en nieuw) moeten worden bestudeerd om meer duidelijkheid te krijgen over het partnerpensioen. Niet erg praktisch en een bron voor misverstanden. Dat kan anders.

Voorbeeld 1, partnerdefinitie (huidig pensioenstelsel)

Stel, de pensioenregeling van Karel was bij een verzekeraar ondergebracht totdat bleek dat het bedrijf onder de verplichtstelling van een pensioenfonds viel. Dat heeft grote consequenties en daar is meer over te lezen in het kennisbankartikel over de totstandkoming pensioenregeling

Het bedrijf valt onder een verplicht gesteld pensioenfonds en de pensioenregeling wijzigt

De pensioenwijziging heeft niet alleen grote gevolgen voor het ouderdomspensioen maar ook voor het partnerpensioen. De verzekerde regeling accepteerde ook ongehuwd samenwoners zonder notarieel samenlevingscontract als ze minimaal zes maanden bij elkaar woonden en voor elkaar zorgden. Dus was Karel die al zeventien jaar samenwoont met Stella en hun kinderen verzekerd. Ook zonder notariële samenlevingsovereenkomst zou Stella na zijn overlijden een partnerpensioen ontvangen.

Het verplicht gestelde pensioenfonds heeft echter andere voorwaarden. Zij eisen ongeacht de samenlevingsduur een bij de notaris vastgelegde samenlevingsovereenkomst. Dat blijkt uit het pensioenreglement, een document van tachtig bladzijden die door weinig deelnemers wordt gelezen.  Dus is het nabestaandenpensioen ineens niet meer verzekerd en openbaart dit hiaat zich vaak pas bij overlijden. Daar probeert het nieuwe pensioenstelsel wat aan te doen.

Partnerdefinitie nieuw pensioenstelsel 

De partnerdefinitie wordt in het nieuwe pensioenstelsel:

  • echtgenoot;
  • geregistreerd partner; of
  • partner in de zin van de pensioenovereenkomst.
    • Het moet gaan om een meerderjarige persoon (vanaf 18 jaar) die met de werknemer of ex-werknemer een gezamenlijke huishouding voert. Uitgezonderd: Ouders, overgrootouders, kinderen, kleinkinderen, achterkleinkinderen, stief of pleegkind. Zij kunnen niet elkaars partner zijn.   

Aantonen gezamenlijke huishouding

Een gezamenlijke huishouding kan op verschillende manieren worden aangetoond. Door middel van een:

  • Notarieel samenlevingscontract. In het samenlevingscontract is minimaal vastgelegd dat de ongehuwd samenwoners voor elkaar zorgen en op hetzelfde adres wonen;
  • Samenlevingsverklaring. Ook wel een partnerverklaring genoemd en die pensioenuitvoerders kunnen gebruiken. Beide samenwoners verklaren een gezamenlijke huishouding te voeren op hetzelfde adres, voor elkaar zorgen en dat zij in het kader van de pensioenregeling als partner willen worden gezien; of
  • Samenlevingsverklaring (eenzijdig) waarin de achterblijvende partner achteraf (na overlijden) aannemelijk maakt dat er sprake was van een gezamenlijke huishouding, dat zij voor elkaar zorgden en samenwoonden op één adres. Dit kan bijvoorbeeld door aan te tonen dat ze minimaal zes maanden op één adres samenwoonden en er daarnaast sprake is van een gezamenlijk kind of het gezamenlijk bezit (of huren) van een woning. Of dat de overleden partner wel was aangemeld als partner voor de pensioenregeling van de achterblijver.

De nieuwe partnerdefinitie is dus een uitkomst voor Karel uit het eerste voorbeeld.

Meld uw partner altijd aan tenzij de pensioenuitvoerder dat niet nodig vindt

Veel verzekeraars een premiepensioeninstellingen toetsen achteraf of er sprake was van een partner die onder hun definitie viel. In de toekomst zal dat dus sneller het geval zijn. Echter er zijn met name een aantal grote pensioenfondsen die vooraf geïnformeerd willen worden over het bestaan van een partner. Vergeet haar of hem dus vooral niet aan te melden want ook al voldoet hij of zij aan de voorwaarden dan nog kan de pensioenuitvoerder bij overlijden het verzoek voor een partnerpensioen en/of wezenpensioen afwijzen.

Nieuwe berekeningsmethode nabestaandenpensioen

Naast de uniformering van het partnerbegrip, wat veel discussie moet voorkomen, wijzigt de berekening van het partnerpensioen en wezenpensioen.

De berekening van het partnerpensioen dat uitkeert bij overlijden op of na pensioendatum wijzigt niet. Echter de berekeningsmethodiek van het partner- en wezenpensioen dat uitkeert bij overlijden vóór pensioendatum wijzigt volledig. Tevens kan dit partnerpensioen voortaan alleen nog op risicobasis worden verzekerd.

Het wordt eenvoudiger. Althans daar lijkt het voor nu op maar kan nog wijzigen door allerlei overgangsmaatregelen. Laat u dan bijstaan door een onafhankelijk pensioenadviseur om zo tot de meest passende oplossing te komen en deze complexe materie tijdig te doorzien.

Voorbeeld 2, baanwissel vóór de pensioentransitie

Karel besluit om na vierentwintig jaar (op vijfenveertigjarige leeftijd) de overstap te maken naar een andere werkgever. Het pensioengevend loon wijzigt niet. Het partnerpensioen was eerder verzekerd op risicobasis. Omdat de werknemer niet in de verzekerde periode is overleden is het partnerpensioen na beëindiging van het deelnemerschap vervallen. Het verzekerde risico (overlijden) heeft immers niet plaatsgevonden. Het partnerpensioen aangeboden door zijn nieuwe werkgever houdt alleen rekening met de dienstjaren die Karel nog in zijn nieuwe dienstbetrekking kan maken. De toekomstige dienstjaren dus. Het betreft drieëntwintig dienstjaren, de eerdere vierentwintig tellen niet mee. Hoeveel krijgt de achterblijvende partner mocht hij voor pensioendatum komen te overlijden?

De berekening is als volgt:  

Pensioengevend loon – AOW franchise = pensioengrondslag€ 25.000,00
Verzekerd opbouwpercentage partnerpensioen:1,16%
Verzekerd partnerpensioen per dienstjaar (1,16% x € 25.000):€ 290,00
Verzekerd partnerpensioen nieuwe regeling 23 maal € 290,00:€   6.670,00
Omschrijving

Als het partnerpensioen voor de baanwissel op opbouwbasis was verzekerd zou het totale partnerpensioen na baanwissel niet omlaag gaan.  

Ná de transitie is het partnerpensioen voor pensioendatum diensttijdonafhankelijk

Vanaf de pensioentransitie kan het partnerpensioen bij overlijden voor de pensioendatum er voor de deelnemer beter uitzien. Ongeacht het aantal dienstjaren kan maximaal 50% van het pensioengevend loon worden verzekerd. Dus 50% van € 40.000 is € 20.000. Dat is ook zonder baanwissel beter. De werkgever kan ook een lager percentage aanbieden. Lager dan het maximale 50%. Alles heeft immers een prijs. Als hij 35% of meer aanbiedt is de deelnemer in het tweede voorbeeld beter af. 

De werkgever hoeft niet het maximale percentage partnerpensioen te verzekeren

Als de werkgever budgetneutraliteit nastreeft (voor en na de pensioentransitie dezelfde kosten) kan hij vanaf de pensioentransitie een percentage van bijvoorbeeld 25% aanbieden. Daardoor kan het zijn dat een bepaalde groep werknemers beter verzekerd is dan voorheen en een andere groep minder. Goed om op te letten en een eventueel verschil op te lossen (compenseren).

Andere voorbeelden (3) vergelijk voor en na pensioentransitie

Stel, eerder was het partnerpensioen op risicobasis verzekerd. Dan kan ik onafhankelijk van het inkomen (dat zich natuurlijk nog kan ontwikkelen) een vergelijking maken. De werkgever biedt een partnerpensioen van 30% van het pensioengevend loon aan. Bij 30 dienstjaren ziet het er als volgt uit (in de verticale as staat het verzekerd bedrag en in de horizontale as het inkomen):

Bij 40 dienstjaren (in de verticale as staat het verzekerd bedrag en in de horizontale as het inkomen):

De vele variabelen, inkomensverschillen, diensttijd waar de huidige pensioenregeling wel rekening mee houdt maken het vergelijk realistischer echter gaat voor dit voorbeeld te ver.

Overgangsfase nabestaandenpensioen

Er zullen werknemers zijn die tot de pensioentransitie een partnerpensioen hebben opgebouwd. Het opgebouwde partnerpensioen blijft bij overgang van pensioenregeling staan in tegenstelling tot een partnerpensioen op risicobasis dat alleen bij overlijden uitkeert.

Voorbeeld 4

Stel, we nemen Karel weer uit het eerdere voorbeeld. In vierentwintig jaar tijd heeft hij 24 maal 1,16% maal de pensioengrondslag (€ 25.000) opgebouwd. Dat is een partnerpensioen van € 6.960. Als daar nog eens € 20.000 bijkomt (50% van het pensioengevend loon, het maximum in het nieuwe pensioenstelsel) is zijn totale partnerpensioen twee maal zo hoog als voorheen (eerder was het € 13.630).

Collega’s van hem die slechts een paar jaar bij deze werkgever werken zullen minder hoog uitkomen. Echter niet lager dan voor de pensioentransitie. Dat komt omdat de werkgever voortaan 50% van het pensioengevend loon verzekert zonder rekening te houden met de eerdere opbouw. Al met al een dure grap waardoor veel werkgevers er niet voor kiezen 50% maar bijvoorbeeld 25% te verzekeren. Dan is het rekenen welke werknemers erop vooruitgaan en wie erop achteruitgaan. Degenen die erop achteruitgaan kunnen op verschillende manieren worden gecompenseerd. Het betreft maatwerk en individuele keuzes. Een compensatie zou bijvoorbeeld een extra ANW-hiaat verzekering kunnen zijn.

Reparatiemogelijkheden bij bijzondere gebeurtenissen

Echtscheiding, baanwisselingen en werkloosheid kunnen van invloed zijn op de hoogte van het partnerpensioen. De wet repareert een aantal ongewenst tekorten (dus niet allemaal). 

Er zijn nu al meerdere reparatiemogelijkheden voorhanden. Zoals:

  • Een gedeelte van het ouderdomspensioen ruilen voor een hoger partnerpensioen. Om te zorgen dat het ouderdomspensioen niet te veel ‘schade’ lijdt mag het partnerpensioen maximaal 70% van het ouderdomspensioen bedragen;
  • De pensioenregeling vrijwillig voortzetten (het ouderdomspensioen en het nabestaandenpensioen); en
  • Een particuliere overlijdensverzekering afsluiten. 

Hier worden een aantal dekkingen aan toegevoegd. Wanneer? Dat is afhankelijk wanneer de wetgeving ingaat en de wijzigingen zijn doorgevoerd in de pensioenregeling.

Uitloopperiode verzekerd (‘In between jobs’ – dekking)

Er is al dekking zolang een werkloze een WW-uitkering ontvangt. Daar komt nu een ‘in between jobs’ – dekking bij. De oude pensioenuitvoerder loopt door deze dekking voor 3 maanden een uitlooprisico. Sociale partners kunnen deze periode verlengen naar 6 maanden. De dekking eindigt eerder als de deelnemer een nieuwe arbeidsovereenkomst aangaat. Ook het wezenpensioen wordt verbeterd.

Voortzetting partnerpensioen bij overlijden voor pensioendatum

Daarnaast kan het nabestaandenpensioen worden voortgezet zonder ook het ouderdomspensioen voort te zetten. Alleen het nabestaandenpensioen voortzetten is een stuk goedkoper en wordt gefinancierd uit het aanwezig pensioenkapitaal bestemd voor het ouderdomspensioen. Pas daarbij wel op dat er genoeg ouderdomspensioen overblijft voor als u wel lang genoeg van het leven mag genieten.

Ik blijf de ontwikkelingen op de voet voor u volgen. Een pensioenadvies gewenst? Neem contact op.

Bijgewerkt op 23 december 2022.