Menu

Scenario-analyse pensioen

De scenario-analyse laat de invloed van een pensioenwijziging zien. Bijvoorbeeld als een middelloonregeling eindigt en voortaan een beschikbare premieregeling wordt aangeboden. De scenario-analyse analyseert duizenden scenario’s en vertaalt deze naar een pensioenhoogte bij een goed weer, mediaan en slecht weer scenario. Het model produceert vergelijkingsberekeningen en de uitkomsten zijn waardevol bij een wijzigingstraject. De verschillende scenario’s zijn ook zichtbaar op het uniform pensioenoverzicht (UPO). Meer over de scenarioset, de toepassingen en de toekomstige ontwikkeling is te lezen in deze bijdrage.

Uniform pensioenoverzicht (UPO)

Alle pensioenuitvoerders maken gebruik van dezelfde systematiek, de uniforme rekenmethodiek (URM). Het geeft de verwachte pensioenhoogte weer bij verschillende scenario’s. Het onderstaande plaatje wordt gebruikt om de verschillen te verduidelijken en is te zien op het uniforme pensioenoverzicht van alle pensioendeelnemers ongeacht type pensioenuitvoerder (verzekeraar, premiepensioeninstelling en pensioenfonds).

Verschillende pensioenresultaten

Analyse van duizenden scenario’s

De Nederlandsche Bank (DNB) publiceert de scenarioset waarmee de pensioenuitvoerders rekenen. De pensioenuitvoerders rekenen binnenkort met 10.000 scenario’s (nu nog met minimaal 2.000 scenario’s). De scenario’s worden gevoed met historische data en de toekomstvisie van experts. De economische ontwikkelingen worden gesimuleerd met een rekenkundig model.

Laat het leven zich in een model vatten?

De uitkomsten zijn afhankelijk van vele variabelen die sterk op elkaar reageren. De verschillen tussen het pessimistische, verwachte en optimistisch resultaat zijn vaak groot.

Een verwachting die anders uitpakt kan grote gevolgen hebben.

Daarnaast spelen alleen de risico’s die in de modelstructuur of de data voorkomen een rol. Zwarte zwanen zijn niet opgenomen.

Zwarte zwanen zijn gebeurtenissen met grote impact, onvoorspelbaar en achteraf goed te verklaren. Zij zitten niet in het model zoals hyperinflatie, pandemieën enz. Regelmatig monitoren en aanpassen is aan te bevelen.

Hulpmiddel bij pensioenwijzigingen

De scenario-analyse is in ieder geval een verbetering ten opzichte van vroeger toen betrokkenen naar eigen believen de uitkomsten konden sturen. Hetgeen nu afwijkend wordt ingevoerd valt direct op, als u erom vraagt. Doe dat dan ook zou ik zeggen. Jurisprudentie waarin de scenario-analyse een belangrijke rol speelt is te lezen in het artikel ‘Van Middelloon naar beschikbare premieregeling’.

Blijvend in ontwikkeling

Tot 2027 (richtdatum)

Tot invoering van het pensioenstelsel wordt er gebruik gemaakt van het KNW-model (ontwikkeld door Koijen, Nijman & Werker). Regelmatig worden de variabelen aangepast en afwijkende aannames worden onderbouwd. Sinds oktober 2021 ging men uit van een prijsinflatie van 1,9% op lange termijn. Inmiddels (november 2022) adviseert de Commissie Parameters (vertegenwoordigd door diverse wetenschappers) deze aan te passen naar 2,0%. De maximale lange termijn verwachtingswaarde voor beursgenoteerde aandelen (5,4%), overige zakelijke waarden (7,0%) en niet-beursgenoteerd vastgoed (4,4%) zijn ook licht bijgesteld.

Vanaf 2027 (richtdatum)

Vanaf inwerkingtreding van het nieuwe pensioenstelsel wordt de scenarioset volledig aangepast en onder andere gebruikt om de balans tussen de pensioendoelstelling en premie te bewaken, de fiscale premiegrens te monitoren en om het beleggingsbeleid op de risicohouding af te stemmen.

Bijgewerkt op 28 januari 2023.